Naar de inhoud
Zorg Space Open de app

Nederlandse grammatica

Het middenveld: de volgorde tussen de werkwoorden

B2 · Gevorderd De zin bouwen Vragen 10

De regel

Tussen het vervoegde werkwoord en de werkwoorden achteraan geldt een vaste route. Onbeklemtoonde voornaamwoorden komen eerst: ik heb het haar gisteren gegeven. Dan tijd, dan de rest, in de gewone greep tijd–manier–plaats: wij hebben de familie vanochtend telefonisch op de hoogte gebracht. Een bepaald lijdend voorwerp (de brief) staat vóór zulke bepalingen; een onbepaald (een brief) schuift naar achteren: ik heb gisteren een brief gekregen. Er als plaatsvervanger nestelt zich direct na het werkwoord.

Patroon

werkwoord + PRONOMEN + TIJD + MANIER + PLAATS + (onbepaald object) + werkwoorden

Voorbeelden

  1. Ik heb het haar vanochtend rustig uitgelegd.

    Het en haar vóór de tijd.

  2. De uitslag is gisteren telefonisch aan de familie doorgegeven.

    Tijd – manier – (aan wie).

  3. Er is vannacht twee keer gebeld.

    Er direct na het werkwoord.

  4. Wij hebben vanmiddag een nieuwe tillift besteld.

    Onbepaald object laat in het middenveld.

Veelgemaakte fouten

  • Fout: Ik heb gisteren het haar gegeven.

    Goed: Ik heb het haar gisteren gegeven.

    Onbeklemtoonde voornaamwoorden staan vóór de tijdsbepaling.

  • Fout: De familie is op de hoogte gisteren gebracht.

    Goed: De familie is gisteren op de hoogte gebracht.

    De vaste uitdrukking blijft bij het deelwoord achteraan.

Oefenvragen

Probeer elke vraag eerst zelf en open dan „Toon antwoord” voor de oplossing en de reden.

  1. 1Kies de juiste zin.

    Kies de goede zin.

    1. Ik heb vanochtend het haar rustig uitgelegd.
    2. Ik heb haar het rustig vanochtend uitgelegd.
    3. Ik heb het vanochtend haar rustig uitgelegd.
    4. Ik heb het haar vanochtend rustig uitgelegd.
    Toon antwoord

    Antwoord: D Ik heb het haar vanochtend rustig uitgelegd.

    Onbeklemtoonde voornaamwoorden staan vóór de tijd, met het eerst.

  2. 2Zet de woorden in de juiste volgorde.

    Zet de woorden in de goede volgorde.

    Ik heb het haar gisteren gegeven

    Toon antwoord

    Antwoord: Ik heb het haar gisteren gegeven

    Het vóór haar, en allebei vóór gisteren.

  3. 3Kies de juiste zin.

    Kies de goede zin.

    1. De familie is telefonisch gisteren op de hoogte gebracht.
    2. De familie is op de hoogte gisteren telefonisch gebracht.
    3. Gisteren de familie is telefonisch op de hoogte gebracht.
    4. De familie is gisteren telefonisch op de hoogte gebracht.
    Toon antwoord

    Antwoord: D De familie is gisteren telefonisch op de hoogte gebracht.

    Tijd vóór manier: gisteren telefonisch.

  4. 4Vul het gat in.

    Vul het goede woord in.

    _____ is vannacht twee keer gebeld.

    1. Er
    2. Dat
    3. Men
    4. Het
    Toon antwoord

    Antwoord: A Er is vannacht twee keer gebeld.

    Onpersoonlijk lijdend begint met er.

  5. 5Kies de juiste zin.

    Kies de goede zin.

    1. Wij een nieuwe tillift hebben vanmiddag besteld.
    2. Wij hebben vanmiddag besteld een nieuwe tillift.
    3. Wij hebben vanmiddag een nieuwe tillift besteld.
    4. Wij hebben een nieuwe tillift vanmiddag besteld.
    Toon antwoord

    Antwoord: C Wij hebben vanmiddag een nieuwe tillift besteld.

    Een onbepaald voorwerp schuift achter de tijd.

  6. 6Zet de woorden in de juiste volgorde.

    Zet de woorden in de goede volgorde.

    Wij hebben haar vanochtend telefonisch geïnformeerd

    Toon antwoord

    Antwoord: Wij hebben haar vanochtend telefonisch geïnformeerd

    Haar eerst, dan tijd, dan manier.

  7. 7Deze zin klopt niet. Kies de verbetering.

    Deze zin is fout. Kies de goede zin.

    Ik heb gisteren het haar gegeven.

    1. Ik heb gegeven het haar gisteren.
    2. Ik heb het gisteren haar gegeven.
    3. Ik heb het haar gisteren gegeven.
    4. Het ik heb haar gisteren gegeven.
    Toon antwoord

    Antwoord: C Ik heb het haar gisteren gegeven.

    De kleine woorden dringen voor: het haar vóór gisteren.

  8. 8Vul het gat in.

    Vul het goede woord in.

    Ik heb _____ gisteren over gesproken met de teamleider.

    1. dat
    2. er
    3. hem
    4. het
    Toon antwoord

    Antwoord: B Ik heb er gisteren over gesproken met de teamleider.

    Erover spreken: er nestelt zich direct na heb.

  9. 9Kies de juiste zin.

    Kies de goede zin.

    1. Zij werkt met veel plezier sinds maart op de revalidatieafdeling.
    2. Zij sinds maart werkt met veel plezier op de revalidatieafdeling.
    3. Zij werkt sinds maart met veel plezier op de revalidatieafdeling.
    4. Zij werkt op de revalidatieafdeling sinds maart met veel plezier.
    Toon antwoord

    Antwoord: C Zij werkt sinds maart met veel plezier op de revalidatieafdeling.

    Tijd – manier – plaats, en het werkwoord op twee.

  10. 10Zet de woorden in de juiste volgorde.

    Zet de woorden in de goede volgorde.

    Er wordt vanavond extra personeel ingezet

    Toon antwoord

    Antwoord: Er wordt vanavond extra personeel ingezet

    Er, werkwoord, tijd, en dan pas het onbepaalde onderwerp.

Oefen deze les in Zorg Space

In de app wordt elke regel interactief oefenen: directe correctie, herhaling op het moment dat je het bijna vergeet en voortgang die je van niveau tot niveau ziet — gratis.

Gratis beginnen

Meer in «De zin bouwen»