Nederlandse grammatica

A0 Start Lessen: 22

Verwijzen naar mensen en dingen

• Persoonlijke voornaamwoordenHet Nederlands heeft voor sommige voornaamwoorden een volle en een korte vorm: jij/je, zij/ze, wij/we.
• je of uHet Nederlands heeft twee woorden voor "you".
• de of hetHet Nederlands heeft twee bepaalde lidwoorden: de en het.
• het lidwoord eenWaar de en het twee vormen zijn, is er maar één onbepaald lidwoord: een.
• deze, dit, die, datOm te wijzen gebruikt het Nederlands vier woorden.
• Bezittelijke voornaamwoordenmijn, jouw/je, uw, zijn, haar, ons/onze, jullie, hun.

Werkwoorden en tijd

• Het werkwoord zijnzijn is onregelmatig, dus u leert de vormen uit het hoofd: ik ben, jij/u bent, hij/zij/het is, wij/jullie/zij zijn.
• Het werkwoord hebbenik heb, jij hebt, u hebt of u heeft, hij/zij/het heeft, wij/jullie/zij hebben.
• De tegenwoordige tijdNeem het hele werkwoord (werken) en haal -en weg.
• gaan, staan, doen, zienDeze vier werkwoorden lijken onregelmatig, maar volgen dezelfde regel als werken — hun stam is alleen kort: ga, sta…
• kunnen, moeten, willen, mogenMet deze vier werkwoorden zegt u wat kan, moet, gewenst of toegestaan is.
• Scheidbare werkwoordenSommige werkwoorden bestaan uit twee stukken: opstaan, meegaan, invullen, opbellen, afzeggen.

Zelfstandige naamwoorden en beschrijven

• Het meervoudDe meeste woorden krijgen -en: boek wordt boeken, vraag wordt vragen.
• Het bijvoeglijk naamwoordStaat het woord NA het zelfstandig naamwoord, met zijn ertussen, dan verandert er niets: Het huis is groot.

Plaats en richting

• VoorzetselsKleine woorden die zeggen waar iets is of waar het heen gaat: in, op, naar, bij, met, van, voor, uit, aan, over.

Nee zeggen

• niet of geenKies geen als u een zelfstandig naamwoord ontkent dat een of geen lidwoord had: Ik heb een auto wordt Ik heb geen auto…

Vragen stellen

• Ja/nee-vragenWilt u een vraag stellen waarop ja of nee het antwoord is?
• Vraagwoordenwie (welke persoon), wat (welk ding), waar (welke plaats), wanneer (welk moment), hoe (op welke manier), waarom (met…

De zin bouwen

• De hoofdzinIn een gewone Nederlandse mededeling staat het werkwoord op de TWEEDE plaats.
• InversieDit is geen nieuwe regel — het is dezelfde regel.

Zinnen verbinden

• en, maar, want, ofMet deze vier woorden plakt u twee zinnen aan elkaar: en (erbij), maar (tegenstelling), want (reden), of (keuze).
• Tijdwoordenvandaag, morgen, gisteren, nu, straks, altijd, vaak, soms, nooit.

A1 Beginner Lessen: 16

Verwijzen naar mensen en dingen

• mij, jou, hem, haar, ons, henNaast ik, jij, hij en zij heeft het Nederlands een tweede rij: de vorm die u gebruikt als de persoon niet het onderwerp…

Werkwoorden en tijd

• De voltooide tijd met hebbenWilt u zeggen wat u gedaan hebt, dan gebruikt u twee werkwoorden: hebben op plaats twee en het voltooid deelwoord aan…
• De voltooide tijd met zijnNiet elk werkwoord neemt hebben.
• Onregelmatige deelwoordenVeel gewone werkwoorden maken het deelwoord niet met -t of -d, maar met -en en vaak met een andere klinker.
• was, waren, had, haddenVoor zijn en hebben gebruikt het Nederlands meestal geen voltooide tijd maar de gewone verleden tijd.
• Over later praten: gaan en zullenHet Nederlands heeft geen aparte toekomende tijd nodig.
• Werkwoorden met me, je, zichSommige Nederlandse werkwoorden hebben altijd een extra woordje bij zich: zich voelen, zich wassen, zich aankleden…
• mogen, hoeven en zou graagA0 gaf u kunnen, moeten en willen.
• De gebiedende wijsEen instructie geeft u met de stam van het werkwoord, zonder onderwerp: Kom binnen.

Zelfstandige naamwoorden en beschrijven

• groter, het grootstVergelijken doet u in het Nederlands met een uitgang, niet met een extra woord.
• Het verkleinwoord: -jeHet Nederlands zet heel vaak -je achter een zelfstandig naamwoord: een kopje koffie, een momentje, een broodje, een…
• De -e bij het bijvoeglijk naamwoordStaat er een bijvoeglijk naamwoord voor een zelfstandig naamwoord, dan krijgt het bijna altijd een -e: de grote kamer…

De zin bouwen

• Tijd, manier, plaatsStaat er na het werkwoord meer dan één stukje informatie, dan heeft het Nederlands een vaste volgorde: eerst de tijd…
• er is, er zijnWilt u zeggen dat iets bestaat of ergens aanwezig is, dan begint het Nederlands met er.

Zinnen verbinden

• omdat, dat, als: het werkwoord naar achterenWoorden als omdat, dat, als, of en toen beginnen een bijzin, en in een bijzin gaat het werkwoord naar het eind.
• om ... te: waarom u iets doetWilt u zeggen waarvoor u iets doet, dan gebruikt u om ...

A2 Elementair Lessen: 20

Verwijzen naar mensen en dingen

• Er: staan, aantallen en voorzetselsEr doet in het Nederlands drie dingen.
• Iemand, niemand, iets, niets, elk en alleVoor mensen gebruikt u iemand en niemand, voor dingen iets en niets.

Werkwoorden en tijd

• De verleden tijd van zwakke werkwoordenNaast de voltooide tijd heeft het Nederlands een verleden tijd.
• De verleden tijd van sterke werkwoordenSterke werkwoorden krijgen geen -te of -de, maar veranderen van klinker: gaan wordt ging, komen wordt kwam, zien wordt…
• Voltooide tijd of verleden tijd?Nederlands gebruikt de twee tijden anders dan u misschien verwacht.
• Modale werkwoorden in het verledenDe zes modale werkwoorden krijgen in het verleden een eigen vorm: kunnen wordt kon en konden, moeten wordt moest en…
• Scheidbare werkwoorden in alle tijdenVeel Nederlandse werkwoorden bestaan uit twee stukken: opbellen, meenemen, invullen, opstaan, aankomen.
• Werkwoorden met teVeel werkwoorden nemen een tweede werkwoord met te: proberen te, beginnen te, vergeten te, hopen te, beloven te, hoeven…
• Zou en zouden: beleefd vragen en voorstellenMet zou en zouden vraagt u iets zonder het te eisen: "Zou u mij kunnen helpen?" is vriendelijker dan "Kunt u mij…

Zelfstandige naamwoorden en beschrijven

• Vergelijken: groter, het grootst, net zo grootVoor een vergelijking plakt u -er achter het bijvoeglijk naamwoord en gebruikt u dan: "Deze woning is groter dan de…
• Wel of geen -e achter het bijvoeglijk naamwoordVoor een zelfstandig naamwoord krijgt een bijvoeglijk naamwoord bijna altijd een -e: de grote tafel, het grote huis…
• Meervoud en verkleinwoordHet meervoud is meestal -en: brief wordt brieven, dag wordt dagen.

Plaats en richting

• Werkwoorden met een vast voorzetselSommige werkwoorden horen bij één vast voorzetsel, en dat voorzetsel is niet te raden uit uw eigen taal.

Nee zeggen

• Niet of geen, en waar het staatGeen gebruikt u voor een zelfstandig naamwoord zonder lidwoord of met een: "Ik heb geen tijd", "Dat is geen probleem".

Vragen stellen

• Een vraag in een zin: of en vraagwoordenWilt u beleefd vragen of iets navertellen, dan zet u de vraag in een bijzin.

De zin bouwen

• Tijd, manier, plaats in één zinStaan er in één zin een tijd, een manier en een plaats, dan is de volgorde in het Nederlands bijna altijd tijd — manier…

Zinnen verbinden

• Toen, als of wanneer?Alle drie betekenen ze iets met tijd, maar ze staan niet op dezelfde plek.
• Omdat, want, dus en daaromAlle vier geven een reden of een gevolg, maar ze doen iets anders met de woordvolgorde.
• Voordat, nadat en terwijlDeze drie zeggen wanneer iets gebeurde ten opzichte van iets anders.
• De bijzin met die en datMet die en dat hangt u een hele zin achter een zelfstandig naamwoord: "de man die naast mij woont", "het formulier dat…

B1 Middenniveau Lessen: 20

Verwijzen naar mensen en dingen

• u of je: kiezen en volhoudenU kiest u of je op grond van de relatie, niet van het onderwerp.
• Vier soorten erEr doet vier dingen. Plaats: Ik ben er al geweest (= daar).
• waarmee, waarover, waarvan: naar dingen verwijzenVoor mensen zegt u met wie, over wie.

Werkwoorden en tijd

• De lijdende vorm met wordenIn een lijdende zin is belangrijk WAT er gebeurt, niet wie het doet.
• De lijdende vorm met zijn: het resultaatMet worden vertelt u dat iets GEBEURT; met zijn dat het KLAAR is.
• Wie het doet: door in de lijdende vormSoms moet u wél zeggen wie iets doet.
• zou: beleefd vragen en voorzichtig zeggenZou maakt een vraag zachter en een mening voorzichtiger.
• moeten, kunnen en mogen in de verleden tijdVoor iets wat u moest of kon in het verleden hebt u twee wegen.

Zelfstandige naamwoorden en beschrijven

• Preciezer vergelijkenNaast groter dan en het grootst hebt u op B1 een paar vormen nodig om verschil te maken.

Plaats en richting

• Werkwoorden met een vast voorzetselSommige werkwoorden hebben een voorzetsel dat er altijd bij hoort, en er is geen regel voor: u leert ze per stuk.

Nee zeggen

• Wat u precies ontkentDe plaats van niet bepaalt wat u ontkent.

Vragen stellen

• Beleefd vragen met een vraagwoordAan een balie of aan de telefoon klinkt een directe vraag soms kort.

De zin bouwen

• om te: waarvoor u iets doetOm te + infinitief zegt waarom of waarvoor.
• Vertellen wat iemand zei: dat en ofU hoeft niet letterlijk te herhalen wat iemand zei.
• Scheidbare werkwoorden in een bijzinIn een hoofdzin valt het voorzetsel weg naar achteren: Ik lever het formulier morgen in.
• Tijd, manier, plaats in langere zinnenDe volgorde tijd – manier – plaats kent u al.

Zinnen verbinden

• hoewel: iets toegeven en toch doorgaanMet hoewel geeft u toe dat er iets tegen is, en toch gebeurt het andere.
• zodat: met welk gevolgZodat vertelt wat het gevolg of het doel is: Ik stuur de stukken vandaag, zodat u ze morgen heeft.
• nadat en voordat: eerst en daarnaVoordat zegt wat er eerder gebeurt, nadat wat er eerder gebeurd is.
• als … dan: echte en onechte voorwaardenMet als zegt u onder welke voorwaarde iets geldt.

B2 Gevorderd Lessen: 20

Verwijzen naar mensen en dingen

• Hiermee, daarvan, waarbij: verwijzen met voorzetselsNaar een ding verwijst u niet met voorzetsel + het, maar met er/daar/hier/waar + voorzetsel aan elkaar gedacht: niet…
• Betrekkelijke bijzinnen: die, dat, wat en wieDe bijzin die een naamwoord inkleurt begint met die (de- woorden en meervoud) of dat (het-woorden): het rapport dat u…
• Ambtelijk register: dient, gelieve, menDe brief van een instantie heeft eigen werkwoorden.

Werkwoorden en tijd

• De voltooide lijdende vorm: is en was gebeurdMet wordt zegt u wat er nu gebeurt; met is + voltooid deelwoord zegt u wat er al gebeurd is: uw aanvraag is behandeld.
• Zou als afstand: beweringen van een anderMet zou geeft u een bewering door zonder er zelf voor te tekenen: de dader zou gevlucht zijn — dat zegt iemand, u weet…
• De irrealis: als het anders was gelopenVoor iets dat niet zo is of niet zo gelopen is, zet u de tijd één stap terug.
• Deelwoorden als bepaling: de gestelde eisenFormeel Nederlands vouwt een hele bijzin in één woord voor het zelfstandig naamwoord.
• De dubbele infinitief: had moeten meldenZet u een modaal werkwoord of laten in de voltooide tijd, dan komt er geen deelwoord maar twee infinitieven achteraan…

Zelfstandige naamwoorden en beschrijven

• Naamwoordstijl: het invullen van het formulierFormele teksten maken van werkwoorden naamwoorden: het invullen van het formulier, bij het opstellen van het plan, na…

Plaats en richting

• Vaste voorzetsels: leiden tot, beschikken overBij honderden werkwoorden, bijvoeglijke en zelfstandige naamwoorden ligt het voorzetsel vast: leiden tot, beschikken…

Nee zeggen

• Genuanceerd ontkennen: nauwelijks, niet langer, geenszinsB2-ontkenning kent gradaties.

Vragen stellen

• Ingebedde of-vragen: de vraag of het kloptEen ja-neevraag die in een andere zin woont, begint met of en zet het werkwoord achteraan: het is de vraag of dit…

De zin bouwen

• Het middenveld: de volgorde tussen de werkwoordenTussen het vervoegde werkwoord en de werkwoorden achteraan geldt een vaste route.
• Vooropplaatsing: nadruk aan het begin van de zinDe eerste plaats van de zin is de schijnwerper.

Zinnen verbinden

• Oorzaak en reden: aangezien, doordat, vanwegeOmdat geeft een reden, doordat een oorzaak waar niemand voor kiest: doordat de lift kapot was, kwam de brancard te laat.
• Formeel contrast: echter, daarentegen, desondanksMaar opent een tegenstelling in spreektaal; op papier draagt echter hetzelfde: de aanvraag is echter te laat ingediend.
• Doel of gevolg: opdat, zodat, waardoorZodat kan twee dingen dragen: een bedoeling én een gevolg.
• Voorwaarden: tenzij, mits, indien, voor zoverIndien is het formele als van de brief: indien u niet reageert, vervalt de reservering.
• Indirecte rede in het verleden: hij zei dat hij zou…Rapporteert u wat iemand eerder zei, dan schuiven de tijden mee naar het verleden: "ik kom morgen" wordt hij zei dat…
• Tekstbijwoorden: immers, bovendien, overigens, althansDeze woorden zeggen niets over de wereld en alles over de tekst.