De bijzin met die en dat
De regel
Met die en dat hangt u een hele zin achter een zelfstandig naamwoord: "de man die naast mij woont", "het formulier dat ik gisteren kreeg". U kiest die bij een de-woord en bij alle meervouden, en dat bij een het-woord. Het werkwoord van die bijzin gaat naar het eind. Na een voorzetsel gebruikt u waar-: "de brief waarover ik belde".
de … DIE + … + WERKWOORD · het … DAT + … + WERKWOORD
Voorbeelden
De vrouw die naast ons woont, is verpleegkundige.
de-woord → die
Het pakket dat gisteren kwam, was beschadigd.
het-woord → dat
De papieren die u nodig hebt, staan in de brief.
meervoud → die
De afspraak waarover ik belde, is verzet.
na een voorzetsel: waarover
Veelgemaakte fouten
-
Fout: Het formulier die ik kreeg.
Goed: Het formulier dat ik kreeg.
Bij een het-woord hoort dat.
-
Fout: De man die woont naast mij.
Goed: De man die naast mij woont.
Het werkwoord van de bijzin staat achteraan.
Oefenvragen
Probeer elke vraag eerst zelf en open dan „Toon antwoord” voor de oplossing en de reden.
-
1Vul het gat in.
Vul de goede vorm in.
De collega _____ mij hielp, is vandaag vrij.
- welke dat
- dat
- die
- wat
Toon antwoord
Antwoord: C De collega die mij hielp, is vandaag vrij.
collega is een de-woord: die.
-
2Vul het gat in.
Vul de goede vorm in.
Het boek _____ ik leen, is van de bibliotheek.
- wie
- die
- dat
- waar
Toon antwoord
Antwoord: C Het boek dat ik leen, is van de bibliotheek.
boek is een het-woord: dat.
-
3Vul het gat in.
Vul de goede vorm in.
De kinderen _____ hier spelen, wonen in dit gebouw.
- wat
- welk
- dat
- die
Toon antwoord
Antwoord: D De kinderen die hier spelen, wonen in dit gebouw.
Meervoud krijgt altijd die.
-
4Kies de juiste zin.
Kies de goede zin.
- De bus dat om acht uur vertrekt, is meestal vol.
- De bus die vertrekt om acht uur, is meestal vol.
- De bus die om acht uur vertrekt, is meestal vol.
- De bus welke om acht uur vertrekt, is meestal vol.
Toon antwoord
Antwoord: C De bus die om acht uur vertrekt, is meestal vol.
Het werkwoord staat aan het eind van de bijzin.
-
5Kies de juiste zin.
Kies de goede zin.
- Dat is de brief die over ik u sprak.
- Dat is de brief waarover ik u sprak.
- Dat is de brief over die ik u sprak.
- Dat is de brief waarover sprak ik u.
Toon antwoord
Antwoord: B Dat is de brief waarover ik u sprak.
Na een voorzetsel gebruikt u waar- plus dat voorzetsel.
-
6Deze zin klopt niet. Kies de verbetering.
Deze zin is fout. Kies de goede zin.
Het huis die wij huren is te klein.
- Het huis wat wij huren is te klein.
- Het huis die huren wij is te klein.
- Het huis dat huren wij is te klein.
- Het huis dat wij huren is te klein.
Toon antwoord
Antwoord: D Het huis dat wij huren is te klein.
huis is een het-woord: dat.
-
7Deze zin klopt niet. Kies de verbetering.
Deze zin is fout. Kies de goede zin.
De arts die heeft mij geholpen was heel vriendelijk.
- De arts dat mij geholpen heeft was heel vriendelijk.
- De arts die geholpen mij heeft was heel vriendelijk.
- De arts die mij geholpen heeft was heel vriendelijk.
- De arts die mij heeft geholpen was heel vriendelijk wel.
Toon antwoord
Antwoord: C De arts die mij geholpen heeft was heel vriendelijk.
Beide werkwoorden gaan naar het eind van de bijzin.
-
8Kies de juiste zin.
Kies het goede woord.
Het formulier _____ u nodig hebt, ligt bij de balie.
- dat
- die
- welke
- wie
Toon antwoord
Antwoord: A dat
formulier is een het-woord.
-
9Kies de juiste zin.
Kies de goede zin.
- Dat is de collega met wie ik samenwerk.
- Dat is de collega met die ik samenwerk.
- Dat is de collega waarmee samenwerk ik.
- Dat is de collega met wie samenwerk ik.
Toon antwoord
Antwoord: A Dat is de collega met wie ik samenwerk.
Bij personen na een voorzetsel kan ook met wie.
-
10Zet de woorden in de juiste volgorde.
Zet de woorden in de goede volgorde.
De kwam brief die gisteren is belangrijk
Toon antwoord
Antwoord: De brief die gisteren kwam is belangrijk
De bijzin staat tussen het naamwoord en de rest.
Oefen deze les in Zorg Space
In de app wordt elke regel interactief oefenen: directe correctie, herhaling op het moment dat je het bijna vergeet en voortgang die je van niveau tot niveau ziet — gratis.
Gratis beginnen