Deelwoorden als bepaling: de gestelde eisen
De regel
Formeel Nederlands vouwt een hele bijzin in één woord voor het zelfstandig naamwoord. De eisen die gesteld zijn worden de gestelde eisen; gegevens die ontbreken worden de ontbrekende gegevens. Het voltooid deelwoord krijgt een -e en betekent iets passiefs of afgeronds; het tegenwoordig deelwoord op -end(e) betekent iets dat zelf bezig is. Met te + infinitief zegt u wat nog moet: de te nemen maatregelen. Wie dit leest als ingeklapte bijzinnen, leest een beschikking twee keer zo snel.
de/het + (TE) + DEELWOORD(-e) + zelfstandig naamwoord
Voorbeelden
De gestelde termijn is inmiddels verstreken.
= de termijn die gesteld is.
De behandelend arts beslist over de te volgen aanpak.
Bezig: behandelend; nog te doen: te volgen.
Ontbrekende stukken kunt u binnen twee weken nazenden.
Tegenwoordig deelwoord als bepaling.
De in het rapport genoemde maatregelen zijn nog niet uitgevoerd.
De bepaling kan zelf een bepaling dragen.
Veelgemaakte fouten
-
Fout: de eisen gestelde
Goed: de gestelde eisen
Het deelwoord staat vóór het naamwoord.
-
Fout: de nemen te maatregelen
Goed: de te nemen maatregelen
Te staat direct voor de infinitief.
Oefenvragen
Probeer elke vraag eerst zelf en open dan „Toon antwoord” voor de oplossing en de reden.
-
1Vul het gat in.
Vul de goede vorm in.
De door de specialist _____ medicatie staat op de actuele lijst.
- voorgeschreven
- voorschrijvende
- geschreven voor
- voorschreven
Toon antwoord
Antwoord: A De door de specialist voorgeschreven medicatie staat op de actuele lijst.
De medicatie ondergaat het voorschrijven: voltooid deelwoord.
-
2Vul het gat in.
Vul de goede vorm in.
Het vorige week _____ rooster geldt vanaf maandag.
- gewijzigde
- wijzigende
- gewijzigd
- gewijzigend
Toon antwoord
Antwoord: A Het vorige week gewijzigde rooster geldt vanaf maandag.
Na het + bepaald: deelwoord met -e, gewijzigde.
-
3Vul het gat in.
Vul de goede vorm in.
De nog altijd _____ kosten van medicijnen baren het bestuur zorgen.
- gestijgde
- gestegen
- stijgen
- stijgende
Toon antwoord
Antwoord: D De nog altijd stijgende kosten van medicijnen baren het bestuur zorgen.
Nog altijd = het duurt voort: tegenwoordig deelwoord.
-
4Kies de juiste zin.
Kies de goede zin.
- De in 2020 ingevoerde regeling wordt dit jaar geëvalueerd.
- De in 2020 invoeren regeling wordt dit jaar geëvalueerd.
- De ingevoerde in 2020 regeling wordt dit jaar geëvalueerd.
- De regeling ingevoerde in 2020 wordt dit jaar geëvalueerd.
Toon antwoord
Antwoord: A De in 2020 ingevoerde regeling wordt dit jaar geëvalueerd.
De hele bepaling staat vóór het deelwoord: de in 2020 ingevoerde regeling.
-
5Kies de juiste zin.
Welke zin betekent hetzelfde?
De medicatie die door de huisarts is aangepast, werkt beter.
- De aangepaste door de huisarts medicatie werkt beter.
- De door de huisarts aanpassende medicatie werkt beter.
- De huisarts die de medicatie aanpaste, werkt beter.
- De door de huisarts aangepaste medicatie werkt beter.
Toon antwoord
Antwoord: D De door de huisarts aangepaste medicatie werkt beter.
De bijzin krimpt tot een bepaling vóór het naamwoord.
-
6Vul het gat in.
Vul de goede vorm in.
Alle bij het project _____ medewerkers krijgen een uitnodiging.
- betrekkende
- betreffende
- betrokkene
- betrokken
Toon antwoord
Antwoord: D Alle bij het project betrokken medewerkers krijgen een uitnodiging.
Betrokken bij: het voltooid deelwoord als bepaling.
-
7Deze zin klopt niet. Kies de verbetering.
Deze zin is fout. Kies de goede zin.
Wij bespreken de gemaakte door het team afspraken.
- Wij bespreken de door het team maken afspraken.
- Wij bespreken de door het team gemaakte afspraken.
- Wij bespreken de het team door gemaakte afspraken.
- Wij bespreken door de het team gemaakte afspraken.
Toon antwoord
Antwoord: B Wij bespreken de door het team gemaakte afspraken.
Door het team hoort vóór gemaakte, niet erachter.
-
8Vul het gat in.
Vul de goede vorm in.
De steeds _____ vraag naar thuiszorg is landelijk zichtbaar.
- groeiende
- gegroeid
- groeien
- gegroeide
Toon antwoord
Antwoord: A De steeds groeiende vraag naar thuiszorg is landelijk zichtbaar.
Steeds + groei die doorgaat: groeiende.
-
9Kies de juiste zin.
Wat betekent deze zin?
De gevallen cliënt is direct nagekeken.
- De cliënt viel terwijl hij werd nagekeken.
- De cliënt die was gevallen, is nagekeken.
- De cliënt gaat waarschijnlijk vallen.
- De cliënt heeft iemand anders zien vallen.
Toon antwoord
Antwoord: B De cliënt die was gevallen, is nagekeken.
Gevallen vat een hele bijzin samen: die gevallen was.
-
10Vul het gat in.
Vul de goede vorm in.
Het _____ bedrag wordt binnen dertig dagen teruggestort.
- toezeggende
- toegezegde
- toegezegd
- toegezegte
Toon antwoord
Antwoord: B Het toegezegde bedrag wordt binnen dertig dagen teruggestort.
Toezeggen → toegezegd, met -e na het bepaald lidwoord.
Oefen deze les in Zorg Space
In de app wordt elke regel interactief oefenen: directe correctie, herhaling op het moment dat je het bijna vergeet en voortgang die je van niveau tot niveau ziet — gratis.
Gratis beginnen